Geoff Charles

Geoff Charles, Listening to Dai Walters Davies (Advisory Mycologist UCW Aberystwyth) talking about potato spraying, 25 July, 1942. Courtesy of the National Library of Wales
Geoff Charles, Gwrando ar Dai Walters Davies (Mycolegydd Cynghorol CPC Aberystwyth) yn trafod chwistrellu tatws, 25 Gorffennaf 1953. Trwy garedigrwydd Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Saif Geoff Charles (1909 – 2002) mewn safle unigryw yn nhraddodiad ffotograffiaeth y wasg a ffotonewyddiaduraeth yng Nghymru. Yn enedigol o Frymbo, Wrecsam, gweithiodd Charles i bapurau a chylchgronau fel y Wrexham Star, Montgomeryshire ExpressY Cymro a Farmers Weekly.

Astudiodd ym Mhrifysgol Llundain, gan ennill diploma dosbarth cyntaf mewn newyddiaduraeth ym 1928. Ar ôl dychwelyd i Gymru, chwaraeodd ran yn un o sgŵps y Wrexham Star pan lwyddodd i gael mynediad i stafell lampau Glofa Gresffordd wedi’r drychineb yno ym 1934, a datgelu’r gwir nifer a laddwyd. Yn ystod blynyddoedd y rhyfel, gweithiodd i’r Swyddfa Ryfel i wella arfer amaethyddol ac wedi’r rhyfel, bu’n gweithio eto i’r papur Cymraeg, Y Cymro. Roedd y digwyddiadau nodedig yr adroddodd arnynt yn cynnwys boddi Cwm Tryweryn a phentref Capel Celyn, a’r protestiadau cysylltiedig yn y 60au cynnar. Uwchlaw popeth, mae archifau Charles yn cyfuno rhai o’r prif newidiadau cymdeithasol a gwleidyddol yng Nghymru â darlun llawer ehangach o lfywyd beunyddiol. Yn y dathliad hwn o eiliadau sy’n ymddangos yn gyffredin a disylw y ceir arbenigrwydd ei ffotograffiaeth fel dogfen gymdeithasol a hanesyddol.

Llyfrgell Genedlaethol Cymru yw cartref Casgliad Geoff Charles, sy’n cynnwys mwy na 120,000 o negyddion.